ژئوتوریسم یکی از انواع گردشگری پایدار است که علاوه بر بازدید از جاذبه های زمین شناختی و ژئومورفولوژیکی، بر آموزش و حفاظت از آنان نیز تاکید دارد. ژئوتوریسم یکی از گویه های مهم اکوتوریسم با رویکردی مسئولانه و حفاظت محور است؛ که بر مردمی کردن علوم زمین و توسعه فرهنگی، اجتماعی و اقتصادی جامعه بومی تاکید می کند. هدف از این پژوهش، بررسی توانمندی های ژئوتوریستی استان آذربایجان شرقی با استفاده از مدل پائوولوا و کوبالیکوا و هادزیک می-باشد. سه منطقه مورد مطالعه شامل مناطق ژئوتوریستی کندوان، زنوزق و اشتبین انتخاب شده است. براساس مدل پائوولوا نتایج حاصل نشان داد که منطقه ژئوتوریستی کندوان با بیشترین امتیازدهی در عوامل مثبت ارتقا دهنده رقابت پذیری مقاصد ژئوتوریستی شامل ثروت طبیعی با امتیاز (7) بوده و بیشترین مقدار درمیان گویه های منفی رقابت پذیری، کسری بودجه و عدم وجود متخصّصان ماهر با امتیاز (5) بیشترین تأثیر منفی را در جذب گردشگر ایجاد می کند. همچنین، نتایج حاصل از مدل کوبالیکوا نشان داد که منطقه کندوان با مقدار (25/9) بیشترین امتیاز را نسبت به سایر مناطق کسب کرده است. در مدل هادزیک با توجّه به بررسی ارزش های علمی و مازاد طبق نظر کارشناس و گردشگر نتایج حاصل نشان داد که میانگین امتیازات گویه ها در منطقه ژئوتوریستی کندوان با بیشترین امتیاز در اولویت اول قرار دارد. درمیان دو منطقه ژئوتوریستی روستای زنوزق بیشتر از روستای اشتبین می باشد. بنابراین نتیجه گیری می شود با ارزیابی و شناسایی پتانسیل-های ژئوتوریستی استان آذربایجان شرقی و توسعه توانمندی ها منجر به توسعه مناطق ژئوتوریستی و جذب گردشگر خواهد شد.

اهداف و زمینه ها: ژیوتوریسم ترکیبی از دو واژه زمین و گردشگر است و به گردشگری گفته می شود که دارای جاذبه های زمین شناسی، مورفولوژیکی و فرهنگی است. استفاده بهینه از جاذبه های مناطق مورد مطالعه مستلزم شناخت جنبه های مختلف است. هدف از این پژوهش، ارزیابی توان ژیوتوریستی و تحلیل رقابت پذیری مناطق ژیوتوریستی شهرستان سرعین (روستاهای بیله درق، دربند ورگه سران و آلوارس) بود. روش شناسی: این مطالعه توصیفی-تحلیلی از نوع مقایسه ای به روش میدانی در مناطق ژیوتوریستی شهرستان سرعین (روستاهای بیله درق، دربند ورگه سران و آلوارس) در تابستان 1398 انجام شد. 102 نفر از گردشگران و کارشناسانی که به مناطق مورد مطالعه ژیوتوریستی مسافرت کرده بودند (23 گردشگر و 11 کارشناس برای هر یک از مناطق مورد مطالعه) با روش نمونه گیری تصادفی ساده انتخاب شدند و پرسش نامه های تحقیق را تکمیل کردند. به منظور ارزیابی توان ژ یوتوریستی از مدل هادزیک و برای ارزیابی توان رقابت پذیری از مدل پاوولوا استفاده شد. یافته ها: توان ژیوتوریستی در مناطق بیله درق و دربند ورگه سران به ترتیب برابر 22/39 و 44/24 و در سطح متوسط و در منطقه آلوارس 55/55 و در حد خوب ارزیابی شد. همچنین مناطق بیله درق با ارزش عددی 16/1 و ورگه سران با ارزش عددی 20/1 دارای رقابت پذیری رضایت بخش و منطقه ژیوتوریستی آلوارس با ارزش عددی 43/1 دارای رقابت پذیری خوب و مناسبی بودند. نتیجه گیری: منطقه گردشگری آلوارس از نظر توان ژیوتوریستی و رقابت پذیری نسبت به مناطق بیله درق و دربند ورگه سران دارای پتاسیل های مناسبی برای جذب گردشگر به شهرستان سرعین است.

گردشگری یا توریسم می تواند بین المللی باشد و یا این که به صورت داخلی در یک کشور انجام شود. از نظر این سازمان گردشگری صرفا محدود به سفرهایی نمی شود که در دوران تعطیلات انجام می شود بلکه اگر یک مسافر از محل زندگی خودش دور شده و به محل دیگری از کشور یا حتی کشور دیگر مسافرت کند و مدت زمانی را مشغول به کسب و کار و حتی تحصیل شود در دسته بندی توریست یا گردشگر قرار می گیرد. هدف از این پژوهش بررسی و ارزیابی توانمندی ها و پتانسیل های ژیوتوریستی (مطالعه موردی: روستاهای آلوارس، درآباد، نوران) می باشد. روش این تحقیق از نوع کاربردی، تحلیلی و مقایسه ای می باشد که در این تحقیق از مدل دینامیکی جهت ارزیابی توان گردشگری و از مدل پاوولوا جهت ارزیابی توان رقابت پذیری مناطق ژیوتوریستی استفاده شده است. ارزش و اهمیت مناطق ژیوتوریستی در مدل هادزیک به وسیله سه شاخص ارزش علمی، ارزش های مازاد و میزان آسیب پذیری مناطق برآورد می شود و در مدل پاوولوا از نظر عوامل مثبت و منفی، توان رقابت پذیری مناطق برآورد می شود. در مدل دینامیکی با استفاده فرمول حجم نمونه کوکران تعداد کارشناس و گردشگر مشخص شده است که پرسش نامه از 55 بازدیدکننده و 10 کارشناس جهت ارزیابی توان ژیوتوریستی منطقه مورد مطالعه استفاده گردید. نتایج حاصل نشان می دهد که توان ژیوتوریستی مناطق درآباد برابر 4/33، نوران برابر 44/36 و آلوارس 64/59 می ‍,باشد که توان ژیوتوریستی درآباد و نوران متوسط و تفاوت زیادی با هم دیگر ندارند ولی منطقه آلوارس دارای توان ژیوتوریستی خوبی است. هم چنین برای ارزیابی رقابت پذیری مناطق مورد مطالعه نتایج به دست آمده از تجزیه و تحلیل عوامل مثبت و منفی نشان دهنده این است که نتایج نهایی ارزش عددی مناطق درآباد برابر 14/1، نوران برابر 18/1 می باشند که دارای رقابت پذیری رضایت بخش و منطقه ژیوتوریستی آلوارس با مقدار 41/1 دارای رقابت پذیری خوب و مناسبی می باشد. بنابراین نتیجه گیری می شود که منطقه گردشگری آلوارس از نظر رقابت پذیری نسبت به سایر مناطق گردشگری مورد مطالعه پتاسیل های مناسبی برای جذب گردشگر را به خود اختصاص داده است.

کشور پهناور ایران شرایط جغرافیایی متنوعی دارد به طوری که از 13 اقلیم شناخته شده در جهان، 11 نوع آن را دارا می باشد. این امر باعث شده تا از لحاظ زیست محیطی، طبیعت گردی، تفریحی و اقتصادی توانایی های زیادی داشته باشد. زیربنای توریستی هر منطقه طبیعت آن است و ژئوتوریسم به عنوان یکی از بخش های آن در سال های اخیر در جهان رشد چشمگیر و قابل توجهی داشته و در توسعه منطقه ای تاثیر زیادی گذاشته است. بازدید از مناظر ژئومورفولوژیکی و زمین شناسی یکی از جنبه های اصلی ژئوتوریسم را تشکیل می دهد. استان ایلام با مساحت 19086 کیلومتر مربع در بین 31 درجه و 58 دقیقه تا 34 درجه و 15 دقیقه پهنای شمالی از خط استوا و 45 درجه و 24 دقیقه تا 48 درجه و 10 دقیقه درازای خاوری از نیمروز گرینویچ قرار گرفته است. این استان با دارا بودن جاذبه های ژئوتوریستی، ژئومورفولوژیکی و زمین شناسی مانند کوه ها، غارها، رودخانه ها، آبشارها و چشمه ها، یکی از مناطق مستعد توسعه ژئوتوریسم محسوب می شود. در این راستا، توجه به ظرفیت های طبیعی، حفاظت، معرفی و بهره گیری از جاذبه های ژئوتوریسمی می تواند در توسعه پایدار استان نقش مهمی داشته باشد، ضمن این که می تواند در حل مشکلاتی مانند بیکاری و ایجاد اشتغال در سطح استان نیز موثر واقع گردد. این پژوهش به روش کتابخانه ای، میدانی، توصیفی - تحلیلی و با استفاده از نقشه ها و تصاویر ماهواره ای ویژگی های ژئوتوریستی استان ایلام را بررسی می نماید.

هدف از پژوهش حاضر بررسی توان ژئوتوریستی شهرستان خور و بیابانک و مناطق بیابانی می باشد. روش پژوهش حاضر مدل های کوبالیکوا و فیولت می باشد. در این پژوهش نتایج حاصله از مدل کوبالیکوا نشان می دهد که از نظر کارشناسان روستایی مصر بر اساس شاخص اقتصادی با امتیاز 91/0 بیشترین امتیاز را نسبت به سایر شاخص ‎ها به خود اختصاص داده است که نشان از توان اقتصادی بالایی منطقه مصر در خور و بیابانک دارد به عبارتی منطقه کویری مصر با مجموع امتیاز 28/4 نسبت به دو منطقه مورد مطالعه دیگر قابلیت جذب گردشگر بیشتری را به مناطق بیابانی خور و بیابانک به خود اختصاص داده است. مناطق بیابانی بیاضه و گرمه نیز با امتیاز 54/3 و 25/3 در رده های بعدی قرار دارند. همچنین نتایج حاصله در مدل کوبالیکوا بر اساس نظر بازدیدکنندگان نیز نشان از قابلیت بیشتر روستای مصر با امتیاز 88/3 در منطقه بیابانی خور و بیابانک است. نتایج حاصله از مدل فیولت (پارک ملی)، دیدگاه کارشناسان نشان داد که منطقه بیاضه با امتیاز 4/9 از سایر مناطق مورد مطالعه پیشی گرفته و قابلیت بیشتری برای شناساندن و جذب گردشگر دارد. از نظر بازدیدکنندگان نیز بر اساس نتایج مدل فیولت منطقه گرمه با امتیاز 38/9 دارای پتانسیل مناسبی جهت توسعه منطقه برخوردار است؛ بنابراین نتیجه گیری می گردد بر اساس نتایج حاصله از مدل های ارزیابی منطقه کویری مصر از نظر کارشناسان و مناطق بیاضه و گرمه از نظر بازدیدکنندگان از قابلیت و توانمندی بیشتری برخوردار است.

لطفا برای مشاهده چکیده به متن کامل (pdf) مراجعه فرمایید.

توریسم صنعتی درآمدزا و با صرفه اقتصادی بسیار مناسب است که امروزه، با ایجاد تبادلات فرهنگی و اجتماعی میان ملل مختلف و به علت فقدان آلودگی های زیست محیطی درخور توجه بسیار است. جاذبه های طبیعی هر کشور نقش بسزایی در جذب گردشگر دارند. ژئوتوریسم شاخه ای از اکوتوریسم است که در آن، بازدید کننده به دنبال مشاهده جاذبه های ژئومورفولوژیکی، یافته های دیرینه انسان شناسی، غارها، جذابیت های معدنی و... است. دریاچه زریوار در استان کردستان ازجمله نقاط دیدنی است که در کنار جاذبه های تاریخی و فرهنگی استان، جذابیت های طبیعی بکر و بی نظیری دارد که توجه هر طبیعت گردی را به خود جلب می کند، در این راستا، هدف پژوهش حاضر ارزیابی توان و استعدادهای گردشگری زمین ساختی و فرهنگی دریاچه زریوار است. روش پژوهش ازنظر هدف، کاربردی و ازنظر رویکرد، توصیفی – تحلیلی و ارزیابی است. داده ها و اطلاعات از اسناد و پژوهش میدانی (پرسش نامه) حاصل و الگوهای رینارد و پریرا برای تجزیه و تحلیل اطلاعات استفاده شدند. بر اساس نتایج الگوی پریرا، عیار ژئومورفولوژیکی منطقه (3.71) حدود 67.5 درصد استاندارد الگو را کسب کرده است و شاخص های قابلیت دید (امتیاز 3.25)، ارزش محافظت (امتیاز 1.8) و ارزش کاربردی (امتیاز 4.9) به ترتیب 72، 61.8 و 70 درصد سطح استاندارد الگو را کسب کرده اند. بر اساس الگوی رینارد، از زیرشاخص های ارزش علمی، سطح پایداری با امتیاز 0.404 و جغرافیای دیرینه با امتیاز 0.62 به ترتیب با سطح کیفی متوسط و خوب ارزیابی شدند. از زیرشاخص های ارزش افزوده، زیرشاخص اکولوژیکی (متوسط)، فرهنگی (خوب)، زیبایی (خوب) و اقتصادی (خوب) ارزیابی شدند.